Tagarchief: vroegsignalering

De volgende stap!

Stichting 360grView heeft zich in de afgelopen jaren ingezet om vroegsignaleren op de kaart te zetten. Dat is goed gelukt. We zijn bezig met de volgende stap. Naast het signaleren willen we nu nadruk leggen op goed onderwijs aan hoogbegaafde kinderen en de begeleiding van hun ouders en hulpverlenende instanties. Tegelijkertijd zetten wij ons in om het werkveld verder te verbinden. Daar horen wat ons betreft goede adviseurs bij.
We zijn superblij met de volgende namen op deze lijst:
Evelyn Kroesbergen, Desirée Houkema, Leonieke Boogaard, Mark Weghorst en Dolores Leeuwin.
Houd de website in de gaten voor meer nieuws!

Plannen Staatssecretaris Sander Dekker met betrekking tot onderwijs aan toptalenten.

logo 360grviewOnderstaande brief is op 23 september gezonden aan de fractievoorzitters en leden van de vaste commissies OCW en VWS.

‘Beginnen bij het begin’

Gouda, 23 september 2013,

Wij, Stichting 360grView, zijn zeer verheugd over de stappen die Staatssecretaris Sander Dekker heeft aangekondigd met betrekking tot onderwijs aan toptalenten in de brief aan de Kamer. De ideeën die de Staatssecretaris aandraagt zullen in grote lijnen zeker bijdragen aan beter onderwijs aan de groep hoogbegaafde kinderen die tot nu toe in het onderwijs nauwelijks aan bod is gekomen.

We hebben echter wel een aantal kanttekeningen waar we u van op de hoogte willen stellen. Zo beginnen de investeringen in het onderwijs die de  Staatssecretaris nu voorstaat pas in het Voortgezet Onderwijs. Ons inziens is dit rijkelijk laat: kinderen worden immers niet pas hoogbegaafd als ze in het Voortgezet Onderwijs zitten, ook niet als ze op de basisschool zitten: ze worden zo geboren, het is een wezenskenmerk.

Daarom willen wij ook bij u nogmaals de aandacht vestigen op de risico’s van het alleen inzetten op het VO. Een relatief grote groep van de hoogbegaafde kinderen – de kinderen die bij uitstek het denktalent van Nederland kunnen worden- zal hiermee alsnog uitvallen. Dus moeten we beginnen bij het begin: signaleren vanaf het moment dat de kinderen geboren zijn, met alle mensen die om het kind heen staan: ouders, consultatiebureaus, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen etc.

We roepen de Staatssecretaris èn u als Kamerleden op u in te zetten voor samenwerking op dit onderwerp tussen de ministeries van VWS en OCW. Met een dergelijke samenwerking willen we voorzien in een systeem waarin het kind centraal komt te staan. Door van alle kanten en vanuit allerlei perspectieven naar het kind te kijken wordt voorkomen dat er ergens een breuk komt in het beeld dat van het kind ontstaat.

Winst?

Door de signalering van het kind al op het consultatiebureau te laten plaatsvinden vermindert de kans op onderpresteren, vastlopen en uiteindelijk op definitieve uitval uit het onderwijs. Scholen starten niet meer op een nulpunt met het kind, maar met een beeld van de schoolse vaardigheden van het kind. Een warme overdracht van de kinderopvang en/of consultatiebureau is hierbij noodzakelijk. Leerkrachten kunnen hiermee alle kinderen op hun eigen niveau helpen het beste uit zichzelf te halen, en komen hiermee weer toe aan hun core business: lesgeven.  Dat kan alleen als eventuele problemen in een eerder stadium in beeld zijn gekomen.

Nu krijgen veel hoogbegaafde kinderen door omgevingsfactoren psychische problemen en worden ze in eerste instantie gediagnosticeerd vanuit de DSM V. Gevolg is dat ze verdwijnen in de jeugdpsychiatrie. Hierdoor krijgen ze niet de benadering en het onderwijs dat ze nodig hebben, raken steeds verder weg van wie ze eigenlijk zijn en kunnen niet bijdragen aan de maatschappij. Met het verdwijnen in de zorg kosten deze kinderen uiteindelijk een vermogen en we verliezen als maatschappij waardevolle mensen.

Door ze tijdig en continu te signaleren komt er minder druk op de kosten van de (jeugd)gezondheidszorg (volgens Berekening Maatschappelijke Kosten/Baten JGZ 11% minder). Daarnaast zal het een positief effect hebben op de wachtlijsten en de maatschappelijke discussie rondom DSM-V diagnoses.

Met het systeem van vroegsignaleren zal er voor alle groepen een gelijkwaardige aanpak komen – voor achterstand-, gemiddeld presterende en voorsprongkinderen – in onderwijs en maatschappij. Niemand wordt tekort gedaan. Pas als je door vroegsignalering het werkelijke talent in de maatschappij gaat (h)erkennen en helpen zich te ontwikkelen op welk gebied dan ook zal het totale onderwijs verbeteren. Vroegsignalering is het logische antwoord op de vraag hoe je talenten in kaart brengt en is het beginpunt om kinderen een optimale ontwikkeling te bieden. Dit is een cruciaal punt waarover discussie gevoerd zou moeten worden wil je werkelijke verbetering bewerkstelligen in het onderwijs.

Hoe kunnen we dit bereiken?

Gedurende de schoolloopbaan via een 360 graden view de ontwikkeling van het kind continu in beeld brengen bij of door alle betrokkenen levert op dat het kind op individueel niveau kan blijven groeien. De intrinsieke motivatie van het kind is leidend in dit proces. Zoals de Staatssecretaris in zijn plannen heeft staan zou dit ondersteund worden door externe beloningen. Uit langdurig onderzoek vanuit verschillende vakgebieden is gebleken dat juist externe beloning denkprocessen afremt en het averechts werkt op het oplossend, innovatieve vermogen van het kind. Juist dat oplossend vermogen is zo kenmerkend voor al onze toptalenten en juist het oplossend vermogen zullen we de komende jaren in Nederland hard nodig hebben, willen we mondiaal onze innoverende concurrentiepositie houden/terugwinnen. Daar is een cultuur voor nodig waarin je met je kop boven het maaiveld uit MAG steken. Ook hierin kan de politiek het nodige betekenen.

Wat moet daarvoor gebeuren?

  1. Samenwerking tussen OCW en VWS om de broodnodige aansluiting te maken die nodig is om ervoor te zorgen dat er een meer eenduidig beeld komt van de kinderen
  2. Zoals het woord ‘talent’ nu wordt geïnterpreteerd roept vragen op. Willen we ‘talent’ beter op gaan leiden dan is het noodzakelijk om een heldere definitie van het woord te hanteren.
  3. Om helder te hebben over welke talenten we het hebben is het noodzakelijk ook de verschillende soorten ‘talenten’ nader te omschrijven
  4. Verder zijn concrete inhoudelijke aandachtspunten voor VO en PO:

– kennis delen zodat niet steeds opnieuw het wiel uitgevonden hoeft te worden; inzetten van bestaande bronnen (hoogbegaafdenscholen, experts etc.)

– aansturen op niveauonderwijs

– de continue signalering van de ontwikkeling kind is leidraad voor de keuze VO; afhankelijkheid van momentopnames zoals CITO vervalt hiermee

– mogelijkheid op verschillende deelniveaus te werken (bijvoorbeeld HAVO wiskunde, VMBO taal)

– mogelijkheid vervroegd eindexamen te doen

– mogelijkheid gemengd PO en VO te volgen

– loslaten puntensysteem; daarvoor in de plaats intrinsieke motivatie aanspreken (Carol Dweck)

– investeren in Leren leren

– expertise in Nederland bundelen

– doorlopende leerlijn PO en VO waarborgen

– voorschools inzetten op zwak, gemiddeld en sterk

– kinderen al jong de kans geven een bijdrage te leveren aan de maatschappij

– aandacht voor de leerstijl van een kind

Pas als we deze stappen zetten zullen we in staat blijken om samen met de kinderen en het onderwijs de motivatie om te excelleren te verhogen en te behouden. Op deze manier kan het kind zijn potentie ten volle inzetten en kan het onderwijs het kind daarbij ondersteuning bieden die nodig is. Zo kan het kind volledig tot bloei komen en uit gaan blinken. Samengevat betekent dit dat als je vroeger gaat signaleren IEDER kind meer kansen krijgt. Uiteindelijk trek je de hele samenleving naar een hoger niveau.

Hierbij een link die onze zienswijze ondersteunt: Bèta’s kweek je op crèche – of zoals neuropsycholoog/universiteitshoogleraar VU Amsterdam Jelle Jolles zegt: ‘Stimulatie nieuwsgierigheid en exploratie in de peutertijd is de basis voor intellectuele vaardigheden en talent.’ Zie http://ow.ly/ovYYm

Studie: Investeren in opvoeden en opgroeien loont! Kosteneffectiviteit van de preventie van  pedagogische, psychosociale en psychosomatische problematiek door de jeugdgezondheidszorg. Zie http://jgz.captise.nl/Portals/0/PDF/investeren_in_opvoeden_en_opgroeien_loont_092013.pdf.pdf 

Hoogachtend,

Dorien Kok

Voorzitter

Reactie op opiniestuk staatssecretaris Sander Dekker in Volkskrant – 2 september 2013

logo 360grviewBeginnen bij het begin.

“Ieder kind het beste uit zichzelf laten halen. Dat is de kern van het onderwijs. Helaas slagen we daar in Nederland maar ten dele in.” Ware woorden van de staatssecretaris van Onderwijs in zijn opiniestuk ‘Onderwijs moet grote talenten meer uitdagen’ in de Volkskrant van 2 september.

Als stichting 360grView hebben we de staatssecretaris eerder onze zorgen op dit gebied laten horen. Voor wie de stichting nog niet kent: 360grView is een samenwerkingsverband dat in 2012 ontstaan is uit de expertgroep Excellentie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deze expertgroep heeft tot doel de staatssecretaris van onderwijs te adviseren ten aanzien van zijn beleid ter stimulering van excellente leerlingen. Vanuit de deelwerkgroep Signaleren hebben Dorien Kok, Lilian van der Poel, Nienke Ryan en Veronique Schutgens besloten samen verder te gaan met het op de kaart zetten van het zien (signaleren) van de mogelijkheden en aandachtspunten van kinderen. Op dit moment ligt de focus op (potentieel) hoogbegaafde kinderen.

Wij als stichting zijn blij met deze uitspraak van de staatssecretaris. Wij zijn van mening dat toptalenten of anders gezegd: ‘kinderen met potentie’ net zo veel aandacht en uitdaging verdienen als kinderen die moeite hebben om mee te komen. Deze aandacht en uitdaging moet er voor ieder kind zijn.

Met de nieuwe plannen wordt een grote stap gezet waardoor onderwijs en kind samen het vuurtje van motivatie in het kind kunnen aanwakkeren en gaande houden. Het kind kan op deze manier zijn potentie optimaal aanspreken. Het onderwijs op haar beurt kan het kind daarbij passend ondersteunen, zodat het kind volledig tot bloei komt en kan excelleren.

Het is duidelijk dat het realiseren van dit alles tijd en inzet vergt. Het zullen zowel de professionele begeleiders, als de ouders, als het onderwijs zijn die hierin moeten gaan samenwerken. De professionele begeleiders door al vroeg te signaleren dat er sprake is van versnelde ontwikkeling op diverse gebieden en door ouders op tijd te informeren hierover. De ouders door zich te verdiepen in te verwachten problematiek rondom bovengemiddelde cognitieve begaafdheid. Het onderwijs door zich op het eigen gebied te informeren over mogelijkheden om deze kinderen uit te dagen.

Gaan we veel eerder signaleren, dan wordt een snelle ontwikkeling bij het kind al vroeg herkend en kunnen we hierop anticiperen. Onderpresteren, vastlopen en (permanente) uitval uit het onderwijs krijgen veel minder kans om te ontwikkelen en het kind tegen te houden in zijn groei. Als dit het effect gaat zijn van het ingezette beleid van de staatssecretaris kunnen we het niet anders dan deze ontwikkeling toejuichen.

Dit betekent wel dat al voor de start van de onderwijscarrière van het kind in kaart gebracht moet zijn wat de behoeftes van het kind zijn. Pas als dat het geval is kan onderwijs aansluiten aan de onderwijs-, ondersteunings- en aanpakbehoeftes van het kind. Zo krijgt de kind de stimulans zichzelf optimaal te ontwikkelen en dus te gaan excelleren. De term passend onderwijs krijgt hiermee pas echt lading voor deze groep kinderen.

Op welke manier is dit te realiseren? En wat is de winst? Het is al even genoemd: door onderwijzend personeel te leren signaleren om welke kinderen het gaat. Door hen gebruiksvriendelijke ondersteunende instrumenten hiervoor te bieden. En door hen op te leiden om deze groep kinderen uit te dagen. Door ervoor te zorgen dat de professionals om het kind heen (consultatiebureaus, huisartsen, jeugdzorg, kinderopvang, peuterspeelzalen etc.) signalen leren opvangen en weten om te zetten in handelen. Samen met de ouders een 360 graden view over het kind realiseren. En daarbij de ouders en andere betrokkenen te voorzien van informatie en handvatten bij de begeleiding van de kinderen. Een integrale aanpak en onderlinge samenwerking is daarom noodzakelijk. Stichting 360grView werkt hiervoor al samen met het NCJ, om oa bewustwording op consultatiebureaus te bevorderen ten aanzien van van kinderen waarbij de ontwikkeling versneld verloopt. Ook is de stichting via werkgroepen bezig voor slimme peuters.

Wat is de winst? Door deze integrale aanpak is er bij leerkrachten minder vaak sprake van handelingsverlegenheid en dus minder uitstroom naar Speciaal Onderwijs of aanspraak op zorgverlening. Bovendien kan op deze manier binnen 2 jaar het onderpresteren en uitval in het basisonderwijs met de helft worden teruggedrongen. En dit zie je weer terug in het Voortgezet Onderwijs: minder uitval, gemotiveerdere leerlingen en dus betere prestaties, precies wat de Staatssecretaris voorstaat.

Het Innovatieplatform zegt vanuit het ‘Leren excelleren’: Samen met het onderwijsveld en met beleidsmakers (willen we) een impuls geven aan een meer op individuele talentontwikkeling en excellentiegerichte onderwijsfilosofie. ‘We kunnen ons niet veroorloven dat in Nederland een snipper talent verloren gaat’. Tel daar een rol voor de ouders en de gezondheidszorg bij op dan is dit scenario mogelijk. Daarom moeten we beginnen bij het begin: het jonge kind.

Een aantal kernvragen blijft staan: Hoe bepaal je excellentie en talent en hoe gaan we dit in de praktijk invullen? En moeten we opnieuw wielen gaan uitvinden of zijn er, misschien met omdenken, eigenlijk al oplossingen voorhanden?

Lees hier meer over vroegsignalering vanuit 360 graden view.

Lees hier meer over slimme peuters vanuit 360 graden view.